HIỂU ĐÚNG VỀ LẠNH VÀ CẢM LẠNH Ở TRẺ

Share:

Đầu tiên có thể nói rằng, niềm tin này không phải chỉ có ở Việt Nam. Ở nước ngoài và cả các nước phương Tây, niềm tin này cũng có gốc rễ dày cộm. Người ta tin rằng, lạnh gây ra cảm lạnh, bởi vậy mới có chữ "common colds" - cho cảm lạnh thông thường. Niềm tin này có thể xuất phát từ quan sát ở các nước có mùa lạnh, rằng số ca cảm lạnh, viêm đường hô hấp trên tăng vọt trong mùa đông.

Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy rằng, việc ở trong thời tiết lạnh đơn thuần không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra cảm lạnh.

Một nghiên cứu từ năm 1989 ở trạm nghiên cứu McMurdo của Mỹ đặt tại Nam Cực - một trong những nơi lạnh nhất của quả địa cầu - cho thấy nhóm nhân viên cũ đã ở làm việc 6 tháng, không bị cảm lạnh gì cả. Tuy nhiên, khi có nhóm nhân viên mới từ Mỹ sang, sau một thời gian ngắn xuất hiện các ca cảm lạnh ở cả nhóm cũ và nhóm mới với tần suất như nhau. Đặc biệt, những người sống làm việc chung với nhau ở những đơn vị có không gian nhỏ hơn, có nguy cơ bị cảm lạnh nhiều hơn.

Lý giải về việc tăng số ca bị cảm lạnh vào mùa đông một cách khoa học, người ta thấy rằng khi trời lạnh, mọi người có xu hướng ở trong nhà nhiều hơn và gần gũi nhau nhiều hơn. Điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm từ người này sang người khác qua tiếp xúc.

Tuy nhiên làm sao giải thích được cho một số ít người hay than phiền, là mỗi lần ăn uống đồ lạnh họ lại bị viêm họng? 

Giáo sư R.Eccles từ trung tâm cảm lạnh, trường đại học Cardiff - Anh Quốc đã thực hiện một tổng quan nghiên cứu và đề ra luận thuyết rằng, nhiệt độ lạnh có thể là một yếu tố kích thích, khởi phát các cơn cảm lạnh.

Người ta nghiên cứu thấy rằng, khi tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, các mạch máu nhỏ ở niêm mạc mũi, hầu, họng và đường hô hấp trên sẽ phản ứng bằng cách co lại, làm giảm lượng máu đến cung cấp cho các khu vực này. Những vùng này lúc nào cũng có virus và vi trùng sinh sống tự nhiên. Khi giảm cung cấp máu, sẽ giảm luôn cung cấp dưỡng chất và đặc biệt là các tế bào bạch cầu khu trú - dùng để chống lại các tác nhân gây bệnh - từ trong máu, cũng sẽ giảm theo. Bên cạnh đó, nhiệt độ lạnh sẽ là một yếu tố thuận lợi kích thích một số virus gây bệnh sản sinh rất tốt.

Có nghĩa là bạn có thể hình dung đường hô hấp trên của chúng ta như một thành trì, có lính tráng là bạch cầu và tiếp viện lính là dòng máu luân chuyển. Và thành trì này luôn bị đe doạ bởi giặc ngoại xâm là các virus và vi trùng, luôn chực chờ cơ hội xâm lấn, thôn tính thành trì. Nhiệt độ lạnh sẽ làm cho lính tráng ít đi, tiếp viện lại đột nhiên thiếu hụt và lại còn làm cho giặc ngoài thành đông hơn gấp bội, nên chuyện thành trì bị thôn tính là một chuyện có thể lường trước được.

Nghiên cứu còn cho thấy rằng, ở những người hay bị cảm lạnh, viêm họng thì nhiệt độ lạnh lại càng làm cho sự co mạch máu ở vùng mũi, hầu họng càng dài. Có nghĩa là nguy cơ bị mất thành trì ở những người này lại càng cao.

Vậy thì tại sao lại có những trường hợp có lúc ăn uống đồ lạnh lại vị viêm họng, có lúc lại không sao cả?

Khi chúng ta nhiễm một tác nhân gây bệnh, như virus hoặc vi trùng thì không nhất thiết chúng ta sẽ bị bệnh ngay mà có phần trăm khá lớn (đa số) chẳng có triệu chứng gì cả. Trong ý khoa, người ta gọi là "subclinical" - không có triệu chứng lâm sàng và vì vậy, không được chẩn đoán bệnh và những người này cũng nghĩ là mình chẳng có bệnh - mặc dù một số người cảm thấy hơi khó chịu một chút.

Khi cơ thể tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, có thể làm cho các tác nhân gây bệnh chiếm ưu thế trong cuộc chiến cân bằng cơ thể (như ở trên đã nhắc đến), làm cho tình trạng người này từ "subclinical" trở thành "clinical" - phát triển triệu chứng của bệnh rõ ràng. Vì vậy, giúp bệnh hiện hình rõ ràng và nhanh chóng, khiến bạn tưởng rằng "lạnh" gây ra "bệnh".

Đồng thời, nên nhớ, lạnh có thể kích thích phản xạ ho và làm chất nhầy trong mũi họng đặc hơn, nên các bạn có thể "có cảm giác" bị bệnh - như ho chút chút, đặc mũi chút chút thoáng qua nhưng không phải là bệnh thật.

Còn những người không bị viêm họng dù ăn uống bất kỳ đồ lạnh nào thì sao nhỉ? Chúc mừng các bạn - thành trì của các bạn cực kỳ vững chắc.

Một câu hỏi khác à nhiều bạn thắc mắc là bị viêm họng sổ mũi thì nên ăn uống đồ nóng hay đồ lạnh?

Câu trả lời là tuỳ các bạn, cứ ăn uống cái gì các bạn hoặc con bạn thấy thích nhất và thoải mái nhất là được.

Một nghiên cứu, cũng của giáo sư Eccles cho thấy ở người lớn, việc ăn đồ ấm, uống nước ấm, nóng có thể giúp cho các triệu chứng sổ mũi, ho, hắt xì, đau họng, mệt mỏi dễ chịu hẳn ra và người bệnh cảm thấy đường thở tốt hơn, mặc dù chỉ số đường thở chẳng thay đổi gì. Tuy nhiên nếu ăn uống nóng quá có thể gây khó chịu, bỏng cho hầu họng.

Khi bị viêm họng, họng sẽ sưng, nóng, đỏ, đau, nên trẻ em thường biếng ăn và ít uống. Vì vậy nên thử cho trẻ ăn uống đồ để nguội, hơi lạnh một chút hoặc cho trẻ ăn đồ lạnh luôn như ăn kem, uống nước đá chẳng hạn, có thể trẻ sẽ thích và dễ ăn uống hơn.

Tuy nhiên cũng nên lưu ý rằng, cho ăn uống nóng hay lạnh, cùng là để giúp người bệnh thoải mái hơn và ăn uống được hơn xíu thôi, chứ không có bất kì hiệu quả chữa bệnh nào. Bệnh diễn tiễn thế nào không bị ảnh hưởng bởi những thứ này bạn nhé.

Nguồn: tổng hợp từ sách "Chat với Bác sĩ" - BS Trần Thị Huyên Thảo

 

Share:

Gửi Bình luận của bạn

Tin liên quan