NHU CẦU SỮA THEO TỪNG ĐỘ TUỔI

Share:

Sữa là một loại thực phẩm cung cấp dinh dưỡng quan trọng cho trẻ dưới 5 tuổi, sự ưu tiên có thể bắt đầu từ sữa mẹ, sữa công thức (CT) sơ sinh, sữa CT tiếp tục, sữa tươi (ST) thanh trùng, ST tiệt trùng, sữa ngũ cốc,...
Tuy nhiên, tùy từng giai đoạn phát triển khác nhau mà nhu cầu và vai trò của sữa sẽ khác nhau. Ví dụ, sữa cho bé 0-6 tháng là vai trò chủ đạo vì bé chỉ có thể lấy năng lượng và chất dinh dưỡng từ sữa. Nhưng, lớn hơn 2 tuổi thì sữa chỉ còn là 1 phần dinh dưỡng thêm vào để bổ sung chất dinh dưỡng cần thiết như canxi.
Cha mẹ có thể tham khảo tháp dinh dưỡng về sữa (hình đính kèm bài viết này của tôi) để tự lựa chọn.

CÂU HỎI GẶP NHIỀU NHẤT:
CÂU HỎI: Bé bú mẹ hoàn toàn, sau 6 tháng tuổi có cần cho bé dặm thêm sữa CT tiếp tục (Follow-up formula) không? vì em nghe nói là bé sau 6 tháng tuổi cần nhiều năng lượng hơn, sữa mẹ không đủ và cần nó để cung cấp chất dinh dưỡng nhiều hơn.

TRẢ LỜI: Vấn đề này đã được WHO trả lời trong 1 báo cáo năm 2013, sữa CT follow-up là không cần thiết và không nên thay thế sữa mẹ của các bé đang bú mẹ. Thậm chí, các bé bú sữa CT sơ sinh, vẫn nên tiếp tục bú sữa CT sơ sinh khi qua 6 tháng tuổi, mà không cần thiết chuyển sang sữa CT tiếp tục (follow-up) vì những nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt về dinh dưỡng (theo NHS, 2016). Do đó, lời khuyên là cha mẹ có thể so sánh về kinh tế giữa sữa CT sơ sinh và tiếp tục, sữa nào có kinh tế hơn thì dùng cho trẻ 6-12 tháng. Tuy nhiên, sữa CT tiếp tục là không khuyên dùng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi (chú ý vì nhãn hiệu khá giống nhau giữa sữa CT sơ sinh và CT tiếp tục). Nếu những sữa CT có thành phần đặc biệt dành cho trường hợp đặc biệt, nên tư vấn chuyên gia dinh dưỡng.

NHỮNG CÂU HỎI VÀ TRẢ LỜI NGẮN VỀ SỮA CHO CÁC BÉ DƯỚI 2 TUỔI.
CÂU HỎI 1: BÉ MỚI SINH, CÓ NÊN CHO BÚ SỮA BÌNH KHÔNG?
Em bé mới sinh, mà mẹ chưa có sữa thì có nên cho con uống sữa bột ko?(vì em đọc thấy nếu bé ăn sữa bột từ đầu sẽ ko tốt cho hệ tiêu hoá của bé, mà các bà các mẹ cứ thấy con khóc là lo con đói).
Trả lời: Các mẹ à, mới sinh các mẹ đều có sữa hết, đó là rỉ sữa đầu tiên (rất nhỏ giọt, chỉ đủ ướt nhẹ áo phông ngoài quanh núm vú, thường có màu vàng, ko có trắng đục như sữa bình thường), chúng tôi gọi rỉ sữa quý giá đó là COLOSTRUM. Tại sao nó quý giá? Vì nó là rỉ sữa mang nhiều chất dinh dưỡng cô đặc và rất nhiều kháng thể và tế bào miễn dịch trưởng thành (giúp hoàn thiện hệ miễn dịch và sự đề kháng cho các bé đến 6th tuổi, thậm chí dài hơn). Thứ 2, nó chỉ tồn tại trong vòng 4-5 ngày (bé bạn sẽ không có cơ hội lần thứ 2 nếu bé bỏ lỡ nó), sau đó nó sẽ được thay thế bởi dòng sữa chảy dài hơn, đục hơn và nhiều hơn, và đến 2 tuần sau sinh, sữa bạn thật sự là sữa trưởng thành. BÉ CẦN Rỉ SỮA NÀY ĐỂ PHÁT TRIỂN KHỎE MẠNH VÀ CÓ SỨC ĐỀ KHÁNG TỐT. Không có sữa CôngThức nào thay thế được rỉ sữa này.
Theo hướng dẫn lâm sàng, chúng tôi khuyên các bà mẹ: đừng vội hoang mang là mình không đủ sữa cho bé sau sinh. Các mẹ cứ cho bé mút núm vú (cứ 1 tiếng/lần, rỉ sữa Colostrum là rất cô đặc chỉ khoảng 1 muỗng cafe là đủ năng lượng cho 1 lần bú của bé). Một điều nữa, dạ dày của bé rất nhỏ (trong 3 ngày đầu tiên, bé chỉ cần bú 30ml/ngày là đủ năng lượng và dinh dưỡng cho bé), do đó mặc dù rỉ sữa Colostrum này chảy rất chậm, rất ít mỗi lần vài giọt, nhưng rất cô đặc và đủ dinh dưỡng cho bé. Bé sẽ đòi bú gần như mỗi giờ, bạn cứ bình tĩnh cho bé tương tác da kề da với bé (bé và mẹ đều ở trần, bé sẽ mút núm vú, nếu ngậm khớp đúng bé sẽ lấy được sữa này.

CÂU HỎI 2: NẾU BÉ BÚ MẸ HOÀN TOÀN CÓ CẦN BỔ SUNG THÊM SỮA TƯƠI KHI BÉ SANG 1 TUỔI KHÔNG?  
Không cần, tiếp tục cho bé bú mẹ hoàn toàn vì sữa mẹ cũng cung cấp nguồn canxi cân bằng cho bé.

CÂU HỎI 3: BƯỚC SANG 1 TUỔI, GIỮA SỮA TƯƠI VÀ SỮA CÔNG THỨC NÊN DÙNG SỮA NÀO? 
TRẢ LỜI: Nên chuyển sang sữa tươi thanh trùng nguyên kem vì lúc này lượng chất béo và năng lượng từ sữa tươi cao hơn để giúp sự tăng trưởng cho bé.

CÂU HỎI 4: LÀM SAO BIẾT LÀ SỮA TƯƠI THANH TRÙNG?
TRẢ LỜI: Đọc thành phần thì sẽ ghi là từ sữa tươi hoàn toàn, không ghi là sữa bột. Sữa tươi thanh trùng cũng không có chất bảo quản, không điều vị, do đó thời gian bảo quản ngắn (thường dưới 30 ngày tùy nhà sản xuất). Trên bao hộp có ghi dòng chữ "SỮA TƯƠI THANH TRÙNG" 
Nên chọn các sản phẩm từ các thương hiệu uy tín và tôi khuyên nên chọn sản phẩm sữa nội địa (như Vinamilk, TH true milk, Dalat milk,..) vì nguồn sữa có thể lấy từ trang trại tại chỗ. Một điều nhận biết khác là sữa tươi thanh trùng phải được bảo quản lạnh. Khi mở nắp thì dùng trong 48 giờ đối với trẻ dưới 2 tuổi. Do đó, nên chọn loại có dung tích vừa phải (250-500ml) sẽ hợp lý hơn về kinh tế và bảo quản. 

CÂU HỎI 5: NẾU KHU VỰC EM KHÓ MUA SỮA THANH TRÙNG HOẶC NHÀ EM KHÔNG CÓ TỦ LẠNH ĐỂ BẢO QUẢN LẠNH SỮA, THÌ EM NÊN CHO BÉ UỐNG NHƯ THẾ NÀO?
TRẢ LỜI: Nếu bạn không có điều kiện mua hoặc bảo quản sữa tươi thanh trùng, sau 1 tuổi, bạn có thể tiếp tục cho bé dùng sữa công thức mà bé đang dùng trước đó, và chế độ ăn giàu canxi như phô mai, sữa chua, tôm cua. Sau 2 tuổi, có thể cho bé dùng sữa tiệt trùng như một phần thay thế sinh tố, nước ép hoặc nước ép hạt trong chế độ ăn cân bằng của bé. 

CÂU HỎI 6: Trong trường hợp, bé sang 1 tuổi không chịu uống sữa tươi và sữa công thức thì làm sao cung cấp đủ dưỡng chất cho bé? 
Trong trường hợp bé không chịu uống sữa thì không nên ép bé uống sữa, mà làm như sau:
Bên cạnh phân bố chế độ ăn cần bằng. Bé độ tuổi 1-3 tuổi nhu cầu cần tối thiểu 350mg canxi/ngày, do đó bổ sung thức ăn chứa canxi (ngoài sữa) là cần thiết. Tham khảo các thực phẩm có sự phân bố canxi sau đây mà lựa chọn vào bữa ăn cho bé để đảm bảo cung cấp không dưới 350mg canxi/ngày:
*80 gram sữa chua nguyên kem chứa 160mg canxi
*15 gram phô mai cứng hoặc 30 gram phô mai mềm chứa 111mg canxi. 
*80gram cải xoong cung cấp 136mg canxi
*50 gram Cá hồi/thu/tôm/cua chứa 170mg canxi
*1 quả trứng (50gram) thì chứa 25mg canxi 
*cơm (100gram ) chứa 60mg Canxi
VD: sáng: 80gram cơm nát 
40gram cải xoong nấu với 1 con tôm (25gram)
Xế chiều: 15gram cho phô mai mềm
Chiều: 30 gram cá hồi chiên với sốt cà chua.
80gram cơm
--> Như vậy, bé có 100mg canxi (từ cơm) + 55 gram canxi phô mai) + 68mg (từ cải xoong)+ 187mg canxi (từ cá và tôm)= 410mg canxi/ngày.

CÂU HỎI 7: DÙNG SỮA HẠT THAY THẾ SỮA TƯƠI THANH TRÙNG CHO BÉ ĐƯỢC KHÔNG? 
TRẢ LỜI: SỮA HẠT (PLANT-BASED MILK) là KHÔNG PHẢI SỮA, mà thực chất là nước ép các hạt. Theo cơ quan Food Standards của Úc, tất cả các sữa có nguồn gốc từ thực vật có hàm lượng chất đạm và năng lượng thấp hơn sữa bò, đặc biệt hàm lượng chất béo. 
Chỉ nên dùng như 1 vài dịp trong tuần, nên được hiểu như dạng "nước ép" hơn là sữa 

CÂU HỎI 8: NÊN CHỌN LOẠI CÓ ĐƯỜNG HAY KHÔNG ĐƯỜNG?
TRẢ LỜI: Dưới 2 tuổi, tôi khuyên nên chọn loại không đường nếu được. Nếu bé đã lỡ bị làm quen với các loại bánh kẹo, nước uống có đường thì nên chọn cho bé sữa loại ít đường. Hoặc chọn loại không đường cho ăn và trộn chung với một số loại trái cây có vị ngọt trung bình.

CÂU HỎI 9: SỮA TƯƠI THANH TRÙNG NÊN CHỌN LOẠI ÍT BÉO HAY NGUYÊN KEM (BÉO)?
TRẢ LỜI: Bé dưới 2 tuổi, nên chọn loại nguyên kem (nguyên béo) có thành phần chất béo 3.25-3.5g/100ml. Không khuyên dùng loại ít béo (2% hoặc 1%) hoặc không béo cho bé dưới 2 tuổi. Sau 2 tuổi, sữa chỉ tính như 1 phần trong chế độ ăn hằng ngày của bé. Các bé thừa cân béo phì thì nên chọn loại ít béo.

CÂU HỎI 10: SAU 2 TUỔI, MỘT SỐ SỮA CÓ HƯƠNG VANI VÀ SOCOLA. NÊN CHỌN HƯƠNG VANI HAY SOCOLA CHO BÉ?
TRẢ LỜI: Trước 2 tuổi, nên là hương vani, sẽ gần giống với sữa mẹ hoặc sữa công thức. Sau 2 tuổi, có thể cho bé làm quen hương đa dạng như socola, hương trái cây. Tuy nhiên 20-24 tháng tuổi, một số bé không chịu uống sữa, có thể đổi hương cho bé thử, một số bé có thể sẽ chấp nhận uống sữa nếu có hương khác.

SỮA TƯƠI VÀ CÁC SẢN PHẨM LẠNH KHÁC CÓ CẦN HÂM NÓNG? CHO BÉ DÙNG LẠNH CÓ GÂY VIÊM HỌNG HOẶC LẠNH BỤNG CHO BÉ KHÔNG?

TRẢ LỜI: 

KHI NÀO CẦN CHUYỂN SỮA TƯƠI CHO BÉ?
*Với các bé bú sữa công thức hoặc sữa mẹ kết hợp sữa công thức, chúng tôi khuyên chuyển sữa tươi thanh trùng cho bé khi bé từ 1 tuổi trở lên. Thay thế dần lượng sữa công thức thành sữa tươi thanh trùng. Lượng uống sữa mỗi ngày là không quá 500ml. 

*Với các bé bú mẹ hoàn toàn, tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc xa hơn nếu có thể, không cần chuyển.

VỀ VIỆC HÂM NÓNG SỮA?
Nhiệt độ lạnh hay nóng không liên quan đến những vấn đề sức khỏe như viêm họng hay lạnh bụng. Đó là suy nghĩ chưa đúng. 

Viêm họng thường do vi rút hoặc vi khuẩn gây bệnh. Đau bụng sau uống sữa là liên quan đến chất lượng sữa (sữa có bị ôi chưa? điều kiện bảo quản có tốt không? vi khuẩn xâm nhập vào chưa?) do đó việc uống sữa ấm hay lạnh không thể gây bệnh vì các lí do sau:

*Nhiệt độ của sữa sẽ thay đổi bằng nhiệt độ thân nhiệt khi vừa vào cơ thể 
*1 số cha mẹ nói: uống sữa lạnh dễ gây xưng và viêm họng. Điều này không đúng vì sữa lạnh khi qua thực quản tốc độ dẫn truyền nhanh, chưa kịp tác động lên bề mặt tiếp xúc để có thể gây tổn thương do nhiệt.

TẠI SAO BÉ KHÔNG THÍCH UỐNG SỮA TƯƠI LẠNH? CÓ NÊN TIẾP TỤC HÂM NÓNG SỮA TƯƠI? HAY NÊN CHUYỂN DẦN CHO BÉ UỐNG SỮA TƯƠI LÀNH LẠNH?
Bé không thích uống sữa tươi lạnh vì bé trên 1 tuổi nhận biết được sự thay đổi của nhiệt độ trong sữa, bé đã quen với việc uống sữa ấm từ sữa mẹ hoặc sữa công thức được mẹ làm ấm, nên khi chuyển sang sữa lạnh bé sẽ cảm thấy không quen. Điều này vẫn có thể gặp ở các bé thích ăn lạnh, mặc dù bé vẫn ăn đá viên, ăn kem, nhưng giới thiệu sữa lạnh bé vẫn từ chối. . Tại sao? Việc phát triển nhận biết nóng lạnh là do chi phối của não bộ, với sữa, các bé đã tự hình thành 1 khái niệm là "sữa là phải ấm" nên bé không chấp nhận sữa lạnh. Điều này dễ hiểu là vì: khi bé nằm trong bụng mẹ 9 tháng 10 ngày cũng trong nhiệt độ thân nhiệt của mẹ, 12 tháng đầu đời bé cũng được mẹ cho bú với dòng sữa ấm, da kề da với mẹ, rồi lại được me chăm chút làm ấm sữa mỗi khi pha sữa công thức. Mỗi lần uống sữa bé thích nhiệt độ ấm của sữa, làm bé cảm thấy quen thuộc. Nhưng chỉ riêng sữa thôi, còn các loại khác bé vẫn chấp nhận bình thường. 

Thực tế sữa tươi ấm hay lạnh không khác biệt gì, điều quan trọng nếu bé chịu uống sữa lạnh, bạn sẽ dễ dàng hơn trong chăm sóc bé. Hơn nữa, chúng tôi vẫn khuyên cha mẹ nên chuyển dần từ từ loại sữa và hạ nhiệt độ từ từ cho não bộ bé tập quen dần khái niệm mới.

CHUYỂN TỪ TỪ LOẠI SỮA: từ sữa công thức sang dần sữa tươi thanh trùng: mỗi ngày 1 ít, trong 5 tuần chuyển hẳn sang sữa tươi thanh trùng nguyên kem.

HẠ THẤP DẦN NHIỆT ĐỘ SỮA: Để bé thích nghi và thay đổi khái niệm về sữa, mẹ có thể hâm sữa ở nhiệt độ nguội hơn vài độ. Ví dụ: bạn hạ thấp nước ấm trong ly dùng để làm ấm.

NẾU BÉ CHỈ THÍCH UỐNG SỮA ẤM THÌ BẠN TẬP CHO BÉ UỐNG SỮA LẠNH NHƯ THẾ NÀO?
CHỌN THỜI ĐIỂM TRONG NGÀY GIỚI THIỆU SỮA LẠNH VỚI BÉ:
Các bé sẽ khó chấp nhận uống sữa lạnh khi bé chuẩn bị đi ngủ, do đó cha mẹ có thể giới thiệu sữa lạnh khi bé đang chơi hoặc sau khi tắm cho bé xong. 

TẬP BÉ UỐNG SỮA LẠNH:
*Từ 10 tháng tuổi bé nên tập bé uống nước bằng ly và ống hút để bé quen dần với việc sử dung ống hút và ly.
*Giới thiệu vào những thời điểm hợp lý nêu trên, từng ít một từng ngày
*Bé thích nhìn ai đó uống và bắt chước, nên mẹ cầm hộp sữa hút ống hút cho bé xem.
*Nhiệt độ sữa không nên quá lạnh từ mới bắt đầu, cứ từ từ ấm rồi chuyển sang lạnh.

Nguồn: Bác sĩ Anh Nguyễn - tác giả "Làm mẹ không áp lực"

Share:

Gửi Bình luận của bạn

Tin liên quan